#193 Υφαίνοντας σκέψεις για το μέλλον μας | α’ μέρος (update)

Τα μη μονεταριστικά οικονομικά συστήματα των λεγόμενων “οικονομιών πόρων” τα έχω ήδη θίξει σε προγενέστερα άρθρα (#55 και #61), που έγιναν από τα πιο δημοφιλή των ΚΟριών. Ως τώρα τα είχα ζευγαρώσει αποκλειστικά με μία εντελώς καινούρια προτεινόμενη κοινωνικο-οικονομική δομή, το Venus Project. Πρόκειται για μία πάρα πολύ καλή ιδέα, εντός των τεχνολογικών δυνατοτήτων μας, που όμως πάσχει από κάποια θολά σημεία. Το σημαντικότερο από αυτά είναι ότι είναι ένα μη πολιτικό σύστημα, άρα και “μη δημοκρατικό”. Όχι αντιδημοκρατικό, “μη δημοκρατικό” από την άποψη ότι δεν ψηφίζουμε γιατί δεν υπάρχουν πολιτικοί ηγέτες -και ηγέτες γενικώς- για να ψηφίσουμε.

Η ιδέα του συνοπτικά είναι αυτή : όλα τα πολιτικο-οικονομικά συστήματα απέτυχαν, από τον κομμουνισμό ως τον φασισμό, από την άκρα αριστερά ως και την άκρα δεξιά. Στις μέρες μας αγκομαχάει να επιζήσει όσο μπορεί ακόμη ο καπιταλισμός, και δη η πιο ειδεχθής, εκφυλισμένη εκδοχή του, ο νεο-φιλελευθερισμός, των “Πολύ μεγάλη (τράπεζα) για να κλείσει” και των “τα κέρδη στις τσέπες των τραπεζιτών αλλά τα ρίσκα και οι ζημιές στους φορολογούμενους” (το οικονομικό σύστημα… Στυγνή Ληστεία” κατά τον Τσόμσκι) κτλ Άρα χρειαζόμαστε μία λύση “πέραν της πολιτικής” και πέραν της σημερινής μεθόδευσης παραγωγής χρήματος από χρέος.

Το χρήμα από εργαλείο διευκόλυνσης συναλλαγών κατάντησε το ίδιο εμπορεύσιμο προϊόν. Θα ήταν λοιπόν πολύ πιο αποδοτικό να έχουμε μία αμιγώς πραγματική οικονομία, δίχως το σημερινό αμάλγαμα πραγματικής (παραγωγικές μονάδες και υπηρεσίες) και χρηματοπιστωτικής (εμπόριο αέρα κοπανιστού). Δυο εντελώς ξεχωριστών οικονομιών που βρίσκονται σε αμείλικτη σύγκρουση εδώ και δεκαετίες, με την χρηματοπιστωτική να παρασιτεί με διάφορους τρόπους πάνω στην πραγματική.

Αλλά είναι αδύνατον να υπάρξει αμιγώς πραγματική οικονομία όσο υπάρχει χρήμα, γιατί δεν γίνεται να ρέει μόνο ζεστό χρήμα αλλά να μην υπάρχουν χρέος, πιστώσεις και μετοχές. Άρα ο μόνος τρόπος είναι να καταργηθεί το χρήμα, ώστε να υπάρχει απευθείας πρόσβαση στα αγαθά και τις υπηρεσίες. Όχι ανταλλαγή τους όπως τα προϊστορικά χρόνια, δωρεάν παροχή τους κατόπιν κατασκευής μαζικών αυτοματοποιημένων υποδομών. Δωρεάν; Ναι, ακόμη και η εργασία θεωρείται παρωχημένη σε αυτό το μοντέλο, η αμειβόμενη εργασία. Όποιος εθελοντής θέλει μπορεί να δουλέψει όπου θέλει και όσο θέλει. Αλλά χωρίς αμοιβή, ούτως ή άλλως δεν θα υπάρχει κάτι να αγοράσει. Δεν υπάρχει η δυνατότητα αγοράς και πώλησης γιατί δεν υπάρχουν χρήματα. Ότι χρειάζεσαι μπορείς να το πάρεις δωρεάν – αλλά μέχρι μία άλφα ποσότητα, αναλόγως την συνολική παγκόσμια παραγωγή αγαθών και παροχή υπηρεσιών.

Ξέρω ότι ακούγονται ουτοπικά αυτά και ότι θυμίζουν λίγο κομμουνισμό ή το σύμπαν του Star Trek. Κομμουνισμός δεν είναι, γιατί δεν υπάρχουν ηγέτες, δεν υπάρχουν γενικοί γραμματείς και κόμματα, δεν υπάρχει χρήμα, δεν υπάρχει αστυνομία, στρατός, φυλακές, αντιφρονούντες, διώξεις κλπ Όλη η κοινωνία είναι “επίπεδη”, δεν υπάρχουν αστικές τάξεις, δεν υπάρχουν ανισότητες, δεν υπάρχει φτώχεια και πείνα, όλοι έχουμε ίσα δικαιώματα και όλοι μπορούμε να ασχοληθούμε με ότι θέλουμε.

Η δεύτερη σημαντική ένσταση, μετά το “Μα είναι μη δημοκρατικό!”, είναι ότι θα υπάρξει κοινωνική αποχαύνωση, κοινωνικό τέλμα και εντέλει κοινωνική σήψη. Ότι θα καλομάθουμε και θα βαριόμαστε τόσο πολύ που θα αρχίσουμε ίσως να αυτοκτονούμε μαζικά. Οι κοινωνικοί δαρβινιστές λένε ότι “το να παλέψεις για να βγάλεις το ψωμάκι σου” είναι αυτό που μας κρατάει ζωντανούς.

Αλλά είναι έτσι; Ή μήπως απλά έτσι εκπαιδευτήκαμε, ήδη από τότε που καρφώσαμε το πρώτο ακόντιο σε εκείνο το τεράστιο αγριογούρουνο; Ο κοινωνικός δαρβινιμός είναι μία πολύ αμφίβολης εγγυρότητας προέκταση του βιολογικού δαρβινισμού και δη του “επιβίωση του ισχυρότερου”. Πρεσβεύει αξιωματικά ότι αλληλεπιδρούμε ελάχιστα πιο πολιτισμένα από το λιοντάρι που του γυάλισε εκείνο το ζουμερό γαζελάκι. Όπως λοιπόν τα ζώα παλεύουν αδιάκοπα με νύχια και με δόντια για την τροφή τους έτσι και εμείς οφείλουμε να παλέψουμε αντίστοιχα, πατώντας και επί πτωμάτων αν χρειαστεί, για τις ανάγκες μας. Αν με κάποιου είδους συνθήκη όπως η παραπάνω αυτή η ασταμάτητη βιοπάλη βγει από την μέση, θα μαλθακώσουμε, θα αποχαυνωθούμε και θα μαραζώσουμε. Αξιώματα.

Ο κοινωνικός δαρβινισμός αγνοεί δυο βασικά στοιχεία : την συνεξέλιξη στην φύση από την οποία αντλεί ιδέες, και την επιστήμη και τεχνολογία. Αργά ή γρήγορα οι μηχανές και τα ρομπότ θα μπορούν να μας αντικαταστήσουν παντού – άρα γιατί να δουλεύουμε επ’αμοιβή; Ο τρέχων μονεταρισμός βάζει φρένο στην επιστήμη και θηλιά στην τεχνολογία. Θα είμασταν τώρα δεκαετίες μπροστά τεχνολογικά, αλλά μπαίνει τεχνητό φρένο στο πόσες δουλειές μπορούν να αυτοματοποιηθούν με ρομπότ ή άλλες μηχανές. Αυτό γιατί, σε ένα χρηματικό σύστημα, αν μείνουν οι μισοί χωρίς δουλειά και δεν έχουν να φάνε η οικονομία θα καταρρεύσει και θα υπάρξει γενικός ξεσηκωμός.

Αλλά σε ένα μη χρηματικό σαν αυτό του Venus ασφαλώς δεν τίθεται τέτοιο θέμα, γιατί παραγωγός των αγαθών είναι οι τεχνολογικές υποδομές μας.  Επίσης οι 9 στις 10 επιστημονικές ιδέες μένουν στο ράφι “λόγω κόστους” ή γιατί θα κάνουν οικονομική ζημιά στις εταιρείες που συνεργάζονται τα πανεπιστήμια.

Παράδειγμα; Μπαταρίες υγρού καυσίμου (με μικροκινητήρες και πυκνωτές, χωρίς στοιχεία). Με το που κυκλοφορούσαν μαζικά όλες οι μονάδες παραγωγής μπαταριών λιθίου θα έκλειναν. Για πάντα. 10+ χρόνια στο ράφι… περιμένουν. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσες ακόμη ανακαλύψεις έχουν τεχνολογοκριθεί γιατί αν κυκλοφορούσαν θα έπλητταν σοβαρά ή ακόμη και κατέστρεφαν την παγκόσμια οικονομία με την σημερινή της μορφή. Για τις περισσότερες, ιδίως αυτές που αφορούν την ενέργεια, υπάρχει μία ολόκληρη στρατιά “επιστημόνων” για να τις απορρίπτει κατηγορηματικά και παράλληλα να αμαυρώνει την φήμη των επιστημόνων που τόλμησαν να διαθέσουν την γνώση τους στο κοινό. Σκεπάζονται έτσι με μία ομίχλη θεωριών συνομωσίας, το αγαπημένο εργαλείο όσων κατευθύνουν τον κόσμο να πιστέψει αυτό που θέλουν.

Όχι μόνο θα αυτοκαταστραφούμε κάποια στιγμή στο μέλλον αλλά δεν υπάρχει καμία απολύτως πιθανότητα να φτάσουμε στον προορισμό μας, στα άστρα, αν συνεχίσουμε έτσι. Αποχαύνωση; Φανταστείτε ότι θα είμαστε όλοι σαν τους συνταξιούχους, αλλά τους δραστήριους συνταξιούχους, όχι αυτούς που κρεμιούνται όλη μέρα από τα χείλη της Τρέμη και του Καψή. Συνδυάστε τώρα αυτή την εικόνα με εικόνες διαστημικών αποστολών παντού στο ηλιακό μας σύστημα και πιο μακρυά όταν έχουμε την τεχνολογία, καθώς και δεκάδες άλλες τεχνολογίες βελτίωσης της ποιότητας ζωής μας, διατροφικών και ενεργειακών μας αναγκών κ.ά.π. που αυτή την στιγμή βρίσκονται κλειδαμπαρωμένες “για να μην κάνουν ζημιά”.

Διαστημικές αποστολές όχι για όλους, για τους εθελοντές (οι υπόλοιποι θα έχουμε όλο τον πλανήτη). Αλλά στον τομέα αυτό προφανώς θα υπάρχουν αξιοκρατία και εξετάσεις αποδοχής μεταξύ των εθελοντών, και θα ληφθούν υπόψιν προϋπάρχουσες δεξιότητες, γιατί δεν μπορεί να γίνουν όλοι αστροναύτες. Όπως στην σειρά Star Trek. Προς αναζήτηση ενός νέου πλανήτη, γιατί το κοντέρ του παρόντος θεωρείται ότι είναι οι 12 δις ψυχές. Τόσες μπορεί να θρέψει στο μέγιστο. Αν τις ξεπεράσουμε έχουμε μπροστά μας δυο λύσεις : παγκόσμιο πόλεμο ώστε να μειωθεί ο πληθυσμός κατά μερικά δις ή το διάστημα. Το μέλλον του είδους μας  δεν είναι δυνατόν να εκφυλιστεί σε μία διαδοχή από “Ουπς τίγκαρε το κοντέρ, ας αδειάσουμε λίγο γιατί δεν μας παίρνει να ελαφρύνουμε” πιστεύω έτσι;

Θεωρώ πως το μοντέλο Venus είναι η μόνη βιώσιμη μη μονεταριστική λύση για το μέλλον μας; Έτσι πίστευα. Στο β’ μέρος θα βρέξω για πρώτη φορά τα πόδια μου στα νερά ενός μοντέλου που νόμιζα ότι είναι αδύνατο να δουλέψει λόγω πολυπλοκότητας, αλλά πλέον πιστεύω ότι τελικά θα μπορούσε. Εννοώ την άμεση δημοκρατία. Αλλά στην τεχνολογικότερη εκδοχή της.

Advertisements

One thought on “#193 Υφαίνοντας σκέψεις για το μέλλον μας | α’ μέρος (update)

  1. Καλησπέρα Νικόλα! Πολύ ενδιαφέρον το άρθρο σου! Μου αρέσει το μη-χρηματικό μοντέλο, αλλά έχω μια ένστανση: Πως γίνεται να μην υπάρχουν φυλακές; Σε όλα τα άλλα με βρίσκεις σύμφωνο! 😉

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s